نکات ایمنی که در حین کار در ارتفاع باید بدانید

از جمله اموری که در محیط‌های مختلف صنعتی، تجاری و خانگی افراد مختلف به صورت روزانه با آن درگیر هستند کار در ارتفاع است.شرایط ویژه‌ای که از لحاظ خطرات احتمالی، افراد در ارتفاع با آن دست و پنجه نرم می‌کنند این فعالیت را به کاری خاص با نکات ایمنی مخصوص به خود تبدیل کرده است.در نتیجه برای اطمینان یافتن از اینکه این گونه فعالیت‌ها در شرایطی امن و استاندارد انجام می‌شود و برای تضمین ایمنی ارتفاع، باید اقدامات خاصی را پیش و در حین کار در ارتفاع انجام داد. باید همیشه در نظر داشت که فعالیت در ارتفاع بالاتر از سطح زمین که به بیش از دو متر برسد دارای ماهیتی خطرناک است.

بر اساس آمار جهانی بخش عمده‌ای از حوادث کار ناشی از سقوط از ارتفاع است که به دلیل استفاده لوازم ناایمن، سازه‌های موقت، عدم پیش بینی و مهیا نکردن مقدمات اصولی موارد ایمنی رخ می‌دهد و متاسفانه عواقب دردناکی مانند صدمه به ستون فقرات، قطع نخاع و فلج عضو دارد و در بسیاری از موارد به فوت فرد منتهی می‌شود. بنابراین هر چقدر از لحاظ رعایت اصول ایمنی محکم کاری صورت بگیرد باز هم جای کار بیشتری دارد. در این میان شناخت و استفاده درست از تجهیزات ایمنی کار در ارتفاع می‌تواند تا حد زیادی از حوادث ناخواسته پیشگیری کند.

چهار اصل مهم در نکات ایمنی کار 

تجهیزات ایمنی برای کار در ارتفاع شامل ابزارهای مختلفی است که برای حفاظت از جان کارگران در برابر خطرات احتمالی استفاده می‌شوند. این تجهیزات عبارتند از: کمربند ایمنی، کلاه ایمنی، کارابین و قلاب، و قرقره.

کمربند ایمنی

یکی از اصلی‌ترین و پرکاربردترین تجهیزات ایمنی در کارهای ارتفاعی، کمربند ایمنی است که برای جلوگیری از سقوط استفاده می‌شود. کمربندهای ساده تنها قسمت کمر را پوشش می‌دهند که در هنگام سقوط، فشار زیادی به کمر وارد می‌آید و می‌تواند آسیب‌زا باشد. نوع پیشرفته‌تر این کمربندها که به “کمربند تمام بدن” یا “هارنس” معروف هستند، فشار ناشی از سقوط را به قسمت‌های مختلف بدن مانند کمر، تنه، شانه و حتی سینه و ران‌ها توزیع کرده و آسیب‌های احتمالی را کاهش می‌دهند.

کلاه ایمنی

کلاه ایمنی مخصوص کار در ارتفاع برای محافظت از سر در برابر خطرات مختلف طراحی شده است. این کلاه‌ها از سقوط سنگ ریزه‌ها و اجسام دیگر، برخورد با کناره‌ها و حتی شوک‌های الکتریکی محافظت می‌کنند. کلاه‌های ایمنی جدید، به ویژه از لحاظ وزن، بسیار سبک شده‌اند و در عین حال مقاومت بسیار بالایی در برابر ضربات دارند.

کارابین و قلاب

کارابین‌ها و قلاب‌ها برای اتصال مطمئن طناب‌ها و سایر تجهیزات ایمنی به کار می‌روند. این تجهیزات بیشتر در فعالیت‌هایی مانند کوهنوردی و صخره‌نوردی کاربرد دارند و در انواع مختلفی از لحاظ ظرفیت و مقاومت طراحی شده‌اند. قبل از استفاده از این ابزارها، باید حتماً ظرفیت و مقاومت آن‌ها بررسی شود تا اطمینان حاصل شود که قادر به تحمل فشار و وزن مورد نظر هستند.

قرقره

قرقره‌ها برای افزایش توان حمل بار یا افراد مصدوم در شرایط کار در ارتفاع استفاده می‌شوند. این تجهیزات، اگرچه ساده به نظر می‌رسند، در بسیاری از عملیات ایمنی بسیار کاربردی هستند. با توجه به جنس، کیفیت و توان قرقره‌ها، این ابزارها می‌توانند در عملیات نجات و جابجایی بارهای سنگین و افراد آسیب‌دیده به کار آیند.

علاوه بر موارد ذکر شده، ابزارهای دیگری همچون لنیارد، نردبان طنابی، کوله‌پشتی، جعبه تجهیزات ایمنی، ابزارهای بازدارنده سقوط، برانکارد و تسمه‌ها نیز در کارهای ارتفاعی برای افزایش ایمنی و تسهیل عملیات استفاده می‌شوند. این تجهیزات کمک می‌کنند تا کارگران در محیط‌های پرخطر به طور ایمن و موثر عمل کنند.

استاندارد کمربند ایمنی کار در ارتفاع

استاندارد استفاده از کمربند ایمنی کار در ارتفاع شامل مراحل ساده و حیاتی برای اطمینان از ایمنی و کارایی این ابزار است. در ابتدا، بخش‌های مختلف کمربند شامل سگک، تسمه، کارابین و سایر اجزاء باید به دقت بررسی شوند تا از سالم بودن آن‌ها اطمینان حاصل شود و از وجود پارگی یا آسیب جلوگیری گردد.

سپس، باید کمربند از نظر آلودگی به گریس، رنگ یا روغن بررسی شود تا مطمئن شویم که استحکام و مقاومت آن آسیب ندیده است. اگر کمربند آلوده باشد، باید طبق دستورالعمل‌های شرکت سازنده تمیز شود. در نهایت، تاریخ مصرف کمربند باید بررسی شده و در صورت انقضای آن، بلافاصله تعویض گردد.

استانداردهای جهانی کمربند ایمنی:

۱. استاندارد EN361: این استاندارد نشان می‌دهد که کمربند ایمنی باید به دو دیرینگ (حلقه اتصال) در جلو و عقب مجهز باشد که این دیرینگ‌ها حتماً باید از جنس فولاد یا آلومینیوم ساخته شوند و فاقد نقاط جوش باشند.

۲. استاندارد EN358: این استاندارد جهانی به ساختار کمربند ایمنی با دو دیرینگ در پهلوها اشاره دارد. طبق این استاندارد، کمربند ایمنی باید از جنس فولاد یا آلومینیوم باشد و در طراحی آن نباید از نقطه جوش استفاده شده باشد. معمولاً کمربندهای تمام بدن و جلیقه‌ای از این استاندارد پیروی می‌کنند.

۳. استاندارد EN813: این استاندارد مربوط به کمربندهایی است که دارای دیرینگ در قسمت شکم هستند. این کمربندها برای فعالیت‌های امداد و نجات، اداره‌های گاز، برق، مخابرات و نماشویی ساختمان مناسب هستند.

چهار اصل ایمنی در کار در ارتفاع

برای انجام کارهای ایمن در ارتفاع، رعایت اصول ایمنی ضروری است که معمولاً توسط کارشناسان ایمنی به دقت بررسی می‌شود. در اینجا به چهار اصل از مهم‌ترین این اصول اشاره می‌شود:

استفاده از کلاه ایمنی مناسب

یکی از مهم‌ترین اصول ایمنی در کار در ارتفاع، استفاده از کلاه ایمنی است که از سر فرد در برابر ضربات و اجسام تیز محافظت می‌کند. در محیط‌های کاری مختلف، این مورد به‌طور جدی پیگیری می‌شود و عدم استفاده از کلاه ایمنی ممکن است موجب عدم پذیرش مسئولیت از طرف شرکت در برابر حوادث شود.

استفاده الزامی از کمربند ایمنی

دومین اصل ضروری در کار در ارتفاع، استفاده از کمربند ایمنی است که از سقوط فرد جلوگیری می‌کند. این کمربندها معمولاً از الیاف مصنوعی، طبیعی یا ترکیبات پلیمری ساخته می‌شوند و به‌طور کامل بدن را پوشش می‌دهند تا در صورت سقوط، خطرات جانی کاهش یابد.

استفاده از طناب ایمنی مناسب

یکی دیگر از تجهیزات ضروری در کار در ارتفاع، طناب ایمنی است که از افراد در برابر سرخوردن یا حرکات ناگهانی محافظت می‌کند. این طناب‌ها در مواقع اضطراری به‌خوبی فرد را متوقف کرده و از سقوط او جلوگیری می‌کنند.

استفاده از تور نجات

آخرین اصل ایمنی کار در ارتفاع، استفاده از تور نجات است که معمولاً در ارتفاعات بالاتر از ۸ متر به کار می‌رود. این تورها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که پس از سقوط افراد یا اجسام، از سقوط بیشتر آن‌ها جلوگیری کرده و آن‌ها را معلق نگه می‌دارد. این سیستم ایمنی بیشتر در صنعت ساختمان‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

رعایت این چهار اصل می‌تواند به‌طور مؤثر خطرات کار در ارتفاع را کاهش دهد و ایمنی افراد را تضمین کند.

نکات کلیدی برای کار در ارتفاع

کار در ارتفاع ۲۰ متری یا بیشتر از سطح زمین نیازمند رعایت اصول ایمنی دقیق است تا از خطرات سقوط جلوگیری شود. ایمن‌سازی عملیات کاری در ارتفاع شامل ۷ مرحله اصلی است که در ادامه شرح داده شده‌اند:

برنامه‌ریزی برای کار در ارتفاع

برنامه‌ریزی برای کار در ارتفاع‌های بالا نیازمند یک عملیات متمرکز است. این عملیات باید تحت مدیریت تیم‌های متخصص و با تجربه انجام شود که تمامی مراحل ایمن‌سازی و نحوه عملکرد در این شرایط را درک کنند. مدیریت پروژه باید شامل شناسایی ریسک‌ها، تجزیه و تحلیل آن‌ها و پیش‌بینی اقدامات کنترلی باشد.

شناسایی تهدیدهای فعلی

در این مرحله، محل کار و شرایط آن باید به دقت بررسی شود تا از وجود هر گونه خطر احتمالی مانند اشیاء، ابزارها، لیز خوردن بر روی سطوح کار و دیگر تهدیدات جلوگیری شود. تمامی تهدیدات باید شناسایی و برای رفع آن‌ها اقدامات لازم انجام گردد.

تحلیل ریسک

در این مرحله، تمامی عواملی که ممکن است بر ایمنی کار تأثیر بگذارند، از جمله استحکام سطوح کاری، ارتفاع، حفاظ‌ها، لغزنده بودن سطوح، بررسی می‌شود. اقدامات اصلاحی برای کاهش خطرات و آسیب‌های احتمالی باید انجام گیرد و خطرات موجود به طور دقیق ارزیابی شوند.

پیش‌بینی اقدامات برای کنترل موقعیت‌ها در مواقع خطر (سقوط اجسام یا افراد)

بر اساس تحلیل ریسک‌ها، جزئیات عملیات مشخص می‌شود و اقداماتی برای کنترل خطرات نظیر سقوط افراد یا اجسام پیش‌بینی می‌گردد. این مرحله شامل تعیین تجهیزات و امکانات ایمنی، ارزیابی تجربه کارگران و اقدامات کنترلی برای مدیریت خطرات است.

جلوگیری از سقوط اجسام

سقوط اجسام از ارتفاع می‌تواند به شدت خطرناک باشد. برای جلوگیری از این خطر، استفاده از توری یا حفاظ‌های مخصوص ضروری است. منطقه کار باید به وضوح مشخص شده و از ورود افراد غیرمجاز جلوگیری گردد. همچنین، تجهیزات ایمنی مانند کلاه ایمنی باید توسط کارگران استفاده شود.

جلوگیری از سقوط افراد

برای جلوگیری از سقوط افراد، باید سطوح کاری به دقت از نظر لغزنده بودن، عرض کافی و ایمن بودن مورد بررسی قرار گیرد. همچنین، کارگران باید فقط در مواقع ضروری در ارتفاع کار کنند و همواره از تجهیزات ایمنی مناسب استفاده نمایند. اقدامات فوری در صورت وقوع حادثه نیز باید به دقت رعایت شود.

بررسی ایمنی ساپورت‌ها و پلتفرم‌ها

تجهیزات ایمنی مانند داربست‌ها و پلتفرم‌ها باید به دقت بررسی شوند تا از ایمنی کامل آن‌ها اطمینان حاصل گردد. نصب و راه‌اندازی داربست باید تنها توسط افراد مجرب و متخصص انجام شود. مواد و اجزاء استفاده شده برای نصب این تجهیزات باید از کیفیت بالا برخوردار باشد تا ایمنی کارگران تأمین شود.

رعایت این نکات ایمنی می‌تواند به طور قابل توجهی خطرات ناشی از کار در ارتفاع را کاهش دهد و ایمنی کارگران را تضمین کند.